ଆବେ ଭାଷା

Abé
ଅଞ୍ଚଳ	Ivory Coast
ଜାତିସତ୍ତା	Abbé
ମାତୃଭାଷୀ	e25
	Niger–Congo Atlantic–Congo Kwa Abé
	ଲାଟିନ
ଭାଷା କୋଡ୍
ISO ୬୩୯-୩	aba
ଗ୍ଲୋଟୋଲୋଗ	abee1242

ଆବେ ଭାଷା, (ଯାହାକୁ ଆବେ, ଆବେୟ କିମ୍ବା ଆବି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଏ), ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାରେ କଥିତ ଏକ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହା ପ୍ରମୁଖତଃ Côte d’Ivoire (ଆଇଭୋରୀ କୋଷ୍ଟ) ରେ କଥାହୁଅନ୍ତି।ଆବେ ଭାଷାରେ କଥା ହେଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ “ଆବେ ଜନଜାତି” ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଭାଷା ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ସାମାଜିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପରିଚୟର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଅଟେ ।

ଭାଷା ପରିବାର ଏବଂ ବର୍ଗୀକରଣ

ଆବେ ଭାଷାକୁ ନାଇଜର-କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ପରିବାରର ଅଂଶ ଅଟେ । ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ପରିବାର ଆଫ୍ରିକାର ସବୁଠାରୁ ବିଶାଳ ଭାଷା ପରିବାର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଓ ଏଥିରେ ଶତାଧିକ ଭାଷା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଆବେ ଭାଷାକୁ ସାଧାରଣତଃ କ୍ୱା ଭାଷାର ଶାଖା ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ବୋଲି ଧରାଯାଏ । ତଥାପି, ଏହାର ସଠିକ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଜନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କିଛି ଭାଷାବିଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ରହିଛି । କେତେକ ଗବେଷକ ଏହାକୁ କ୍ୱା ଶାଖାର ଭିତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଦେବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଭାଷାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନର ଆବଶ୍ୟକତା ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରସାର

ଆବେ ଭାଷା ପ୍ରାଧାନତଃ Côte d’Ivoire ର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ହୁଅନ୍ତି । ବିଶେଷକରି ଏହା ଆଗବୋଭିଲ୍ଲେ ଏବଂ ତାହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ପ୍ରଚଳିତ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଲାଗୁନେସ୍ ଜିଲ୍ଲା ର ଅଂଶ ଅଟେ । ୧୯୯୫ ମସିହାର ଆନୁମାନିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାୟ ୧,୭୦,୦୦୦ ଲୋକ ଆବେ ଭାଷା କଥାହୁଅନ୍ତି । ଯଦିଓ ସମ୍ପ୍ରତିକ ତଥ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ, ଏହା ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟ ଜାତିଗତ ଭାଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ ।

ଭାଷାର ବିଶେଷତା

ଆବେ ଭାଷାରେ ଟୋନାଲ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (ସ୍ୱରଭେଦ ଆଧାରିତ ଅର୍ଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ) ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଆଫ୍ରିକୀୟ ଭାଷାମାନଙ୍କର ଏକ ସାଧାରଣ ବିଶେଷତା । ଧ୍ୱନିତତ୍ତ୍ୱ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହାର କିଛି ଲକ୍ଷଣ କ୍ୱା ଶାଖାର ଅନ୍ୟ ଭାଷାମାନଙ୍କ ସହ ସାମ୍ୟ ରଖେ । ନାମପଦ ଓ କ୍ରିୟାପଦର ରୂପାନ୍ତରଣରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଣାଳୀ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ବଚନ ଓ କାଳ ବିଭେଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।

ଆବେର ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଟିଓଫୋ, ମୋରି , ଆବି - ଭେ, ଏବଂ କୋସ୍ ।

ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଶାସନରେ ବ୍ୟବହାର

ଆବେ ଭାଷା ପ୍ରାଥମିକ ଭାବେ ଘରୋଇ ଓ ସମୁଦାୟ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଔପଚାରିକ ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଶାସନରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ସୀମିତ । ଦେଶର ଆଧିକାରିକ ଭାଷା ଭାବେ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବାରୁ ଆବେ ଭାଷାର ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଓ ଲିଖିତ ସାମଗ୍ରୀ ଅଳ୍ପ । ତଥାପି ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ଏହାର ପ୍ରଚାର ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଚାଲିଛି ।

ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ

ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି

ଆବେ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ Consonants

	Labial	Alveolar	Palatal	Velar	Glottal	Labiovelar
Voiceless stops	p	t	c	k		kp
Voiced stops	b	d	ɟ			gb
Voiceless fricatives	f	s			h
Voiced fricatives	v			ɣ
Nasals	m	n	ɲ
Laterals		l
Trill		r
Glides			j			w

ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ

ଆବେ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ

	Front ATR	Front RTR	Central	Back ATR	Back ATR
High	i	ɪ		u	ʊ
Mid	e	ɛ	(ə)	o	ɔ
Low			a

ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଆବେ ଭାଷା ସ୍ଥାନୀୟ ସମାଜରେ ପରମ୍ପରା, ଲୋକକଥା, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଯଦିଓ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ଭାଷା ଦେଶର ଆଧିକାରିକ ଭାଷା, ତଥାପି ଆବେ ଭାଷା ଗୃହ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଦୈନିକ ସଂଯୋଗ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଛି । ସମଗ୍ର ଭାବେ, ଆବେ ଭାଷା ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାର ଭାଷା ବିବିଧତାର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ ଅଟେ ଏବଂ ଏହା ଅଧିକ ଗବେଷଣା ଓ ସଂରକ୍ଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା ରଖିଥାଏ ।