ଆବୁରେନି ଭାଷା

Abureni
Mini
ମାତୃଭାଷା ଅଞ୍ଚଳ	Nigeria
ଅଞ୍ଚଳ	Bayelsa State and Rivers State
ଜାତିସତ୍ତା	4,000 (2006)
	Niger–Congo Atlantic–Congo Benue–Congo Cross River Central Delta Ijoid languages Abureni
ଭାଷା କୋଡ୍
ISO ୬୩୯-୩	mgj
ଗ୍ଲୋଟୋଲୋଗ	abur1244

ଆବୁରେନି ଭାଷା, ଯାହାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ମିନି ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ନାଇଜେରିଆରେ କଥିତ ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ଭାଷା । ଏହା ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ପରିବାରର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏବଂ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଡେଲ୍ଟା ଶାଖାର ଏକ ଇଜୋଇଡ୍ ଭାଷା ଭାବେ ପରିଚିତ । ଏହି ଭାଷା ପ୍ରଧାନତଃ ନାଇଜେରିଆର ବାୟେଲସା ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ନଦୀ ରାଜ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ଭାଷା ପରିବାର ଓ ବର୍ଗୀକରଣ

ଆବୁରେନି ଭାଷାର ବର୍ଗୀକରଣ ନିମ୍ନପ୍ରକାର —

• ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ
• ଆଟଲାଣ୍ଟିକ–କଙ୍ଗୋ
• ବେନୁଏ–କଙ୍ଗୋ
• କ୍ରସ୍ ରିଭର
• ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଡେଲ୍ଟା ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ
• ଇଜୋଇଡ୍ ଭାଷା

ଏହା ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଡେଲ୍ଟା ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନୀୟ ଏକ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଭାଷା ଅଟେ।

ଭାଷାଭାଷୀ ସଂଖ୍ୟା

୨୦୦୬ ମସିହାର ଆନୁମାନିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଆବୁରେନି ଭାଷାକୁ ପ୍ରାୟ ୪,୦୦୦ ଲୋକ ମାତୃଭାଷା ଭାବେ କଥାହୁଅନ୍ତି । ଏହା ପ୍ରଧାନତଃ ଜାତିଗତ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ପିଢିରୁ ପିଢିକୁ ସଂଚାରିତ ହେଉଛି ।

ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ

ଆବୁରେନି ଭାଷାର ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନ ଏହାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି ସେଟ୍ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସ୍ୱର ଏବଂ ଚାପ ଭଳି ଉପ-ବିଶେଷ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଭାଷାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ କରିବା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବକ୍ତା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ବଳ ବିକାଶ କରିବା ପାଇଁ ଆବୁରେନି ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନକୁ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି

ଆବୁରେନିରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନିର ଏକ ବିବିଧ ତାଲିକା ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଷ୍ଟପ୍, ଫ୍ରିକେଟଭ୍, ନାସିକାଲ୍ ଏବଂ ଆନୁମାନିକ ଶବ୍ଦ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବ୍ୟଞ୍ଜନ ତନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସ୍ୱରହୀନ ଶବ୍ଦ ଉଭୟ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେପରିକି ବାଇଲାବିୟାଲ୍, ଆଲଭିଓଲାର୍, ତାଲା, ଭେଲାର୍ ଏବଂ ଗ୍ଲୋଟାଲ୍।

ଆବୁରେନିରେ ପ୍ରାଥମିକ ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱନିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:

• ବିଲାବିଅଲ୍: /p/, /b/, /m/, /w/
• ଆଲଭିଓଲାର: /t/, /d/, /n/, /s/, /z/, /l/, /r/
• ପାଲାଟାଲ୍: /ʧ/ ("ch" ପରି), /ʤ/ ("j" ପରି)
• ଭେଲାର: / k /, / g /, / ŋ / (“ng” ପରି)
• ଗ୍ଲୋଟାଲ୍: /ʔ/ (ଗ୍ଲୋଟାଲ୍ ଷ୍ଟପ୍), /h/

ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଇପାରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ

ଆବୁରେନିଙ୍କ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଣାଳୀରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଉଭୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣର ଦୈର୍ଘ୍ୟରେ ଏକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯାହା ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ତାଲିକାରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି:

• ଆଗ: /i/, /e/
• ମଧ୍ୟଭାଗ: /a/
• ପଛକୁ: /u/, /o/

ଏହି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ଚାପଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅଚାନକ ସ୍ଥିତିରେ ଦେଖାଯାଇପାରେ, ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ କରିବାରେ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଲମ୍ବ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଏକ ଛୋଟ /a/ ବନାମ ଏକ ଦୀର୍ଘ /aː/ ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ଆଣିପାରେ।

ସ୍ୱର

ଆବୁରେନି ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ୱର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ। ଆବୁରେନି ସ୍ୱର ପାର୍ଥକ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଏକ ପ୍ରଣାଳୀ ନିଯୁକ୍ତ କରେ, ସାଧାରଣତଃ ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ନିମ୍ନ ସ୍ୱରକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ। ସ୍ୱର ପ୍ରଣାଳୀ ଭାଷାରେ ଜଟିଳତାର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ତର ଯୋଡେ, ଯାହା କହିବା ଏବଂ ଶୁଣିବା ଉଭୟରେ ସ୍ୱର ପ୍ରତି ସତର୍କ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ କରେ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ:

• /bá/ (ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର) ର ଅର୍ଥ "ପିତା" ହୋଇପାରେ
• /bà/ (ନିମ୍ନ ସ୍ୱର) ର ଅର୍ଥ "ହାତ" ହୋଇପାରେ

ଚାପ

ଆବୁରେନିରେ ଚାପ ସାଧାରଣତଃ ପୂର୍ବାନୁମାନଯୋଗ୍ୟ, ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ଶବ୍ଦର ଉପାନ୍ତ (ଦ୍ଵିତୀୟରୁ ଶେଷ) ସିଲେବ୍ଲ୍ୟୁଲ୍ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ତଥାପି, ଚାପ ପଦ୍ଧତି ଶବ୍ଦ ଗଠନ ଏବଂ ବାକ୍ୟ ସ୍ୱର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ଚାପ ସ୍ୱର ସହିତ ମଧ୍ୟ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରିପାରେ, କଥିତ ଭାଷାରେ ପିଚ୍ କିପରି ଅନୁଭବ କରାଯାଏ ତାହା ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

ଧ୍ୱନିତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଗଠନ

ଭାଷା ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଆବୁରେନି ଭାଷାର ବର୍ଣ୍ଣମାଳାରେ ପ୍ରାୟ ୩୫ଟି ଅକ୍ଷର ରହିଛି, ଯାହାରେ ୨୫ଟି ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ୧୦ଟି ସ୍ୱର ଧ୍ୱନି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହାର ଧ୍ୱନି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଶବ୍ଦଗଠନ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଏଖଣି ଚାଲୁ ଅଛି ।