ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ (ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବତ୍ଗୀତା)

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ

ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ (ସଂସ୍କୃତ: अक्षरब्रह्मयोग, ରୋମନାଇଜ୍: Akṣarabrahmayōga) ହେଉଛି ଭଗବଦ୍ ଗୀତାର ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମୋଟ ୨୮ଟି ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି। ଏହା ମହାଭାରତର ଷଷ୍ଠ ପର୍ବ ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବର ୩୨ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟେ। ।

ଗୀତାର ୧୮ଟି ଅଧ୍ୟାୟ ହେଉଛି ୧୮ଟି ଯୋଗ । ପ୍ରଥମ ୬ଅଧ୍ୟାୟରେ ନିଷ୍କାମ କର୍ମଯୋଗ, ଦ୍ୱିତୀୟ ୬ଅଧ୍ୟାୟରେ ଭକ୍ତିଯୋଗ ଏବଂ ଶେଷ ୬ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜ୍ଞାନଯୋଗ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

ମୂଳ ଭଗବଦ୍‌ ଗୀତାରେ କୌଣସି ଅଧ୍ୟାୟ ଶିରୋନାମ (chapter title) ନ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ପରେ କିଛି ସଂସ୍କୃତ ସଂସ୍କରଣରେ ଯେଉଁଠି ଗୀତାକୁ ମହାଭାରତରୁ ଅଲଗା କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲା, ସେଠାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡିକୁ ଶିରୋନାମ ଦିଆଯାଇଛି । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱାମୀ ଚିଦ୍‌ଭବାନନ୍ଦ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯୋଗ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଗର ଭଳି ମନ ଓ ଶରୀରକୁ ଶିକ୍ଷିତ କରେ । ସେ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟକୁ “ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ” ବୋଲି ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି ।

ବିଷୟ

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉପନିଷଦମାନଙ୍କରେ ବିସ୍ତାରରେ ଯେଉଁ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ସେଗୁଡିକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ସେ ଏଥିରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ବୁଝାଇଛନ୍ତି ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆତ୍ମା କେଉଁ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ ଏବଂ ସେଥି ପଛରେ କ’ଣ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଆମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିପାରିବା, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବା । ତେଣୁ, ଆମର ଦୈନିକ କର୍ମ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସଦା ଭଗବାନଙ୍କ ବିଚାର ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ । ଏହା ଆମେ ତାଙ୍କ ଗୁଣ, ଗୁଣଧର୍ମ ଓ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ଵାରା କରିପାରିବା ।ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଜପ କରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ଯୋଗୀୟ ଧ୍ୟାନ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଭ୍ୟାସ । ଏପରି ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଯେତେବେଳେ ଆମ ମନ ଭଗବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଭୌତିକ ସ୍ତରରୁ ଉନ୍ନିତ ହୋଇ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବା ।

ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭୌତିକ ଜଗତର ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ(ପୁର/ବାସସ୍ଥାନ) ମାନଙ୍କର ଓ ସୃଷ୍ଟିଚକ୍ର ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି । ସେ ବିବେଚନା କରିଛନ୍ତି କିପରି ଅନେକ ଜୀବମାନେ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଲୋକରେ ପ୍ରକାଶ ପାଆନ୍ତି ଓ ସୃଷ୍ଟି ନିଃଶେଷ ସମୟରେ ସବୁ କିଛି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଲୟ ହୋଇଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟଧାମ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ଚକ୍ରରୁ ସ୍ପର୍ଶହୀନ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ଅଟେ । ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମାର୍ଗ (ଆଲୋକମୟ ପଥ) ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶେଷରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଓ ପୁଣି ଭୌତିକ ଜଗତକୁ ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ଧକାରର ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜନ୍ମ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଅନନ୍ତ ଚକ୍ରରେ ଘୁରି ବୁଲୁଥାନ୍ତି ।