ଭାରତ ରତ୍ନ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ
ଭାରତ ରତ୍ନ
Bharat Ratna.jpg
ପୁରସ୍କାର ତଥ୍ୟ
ପ୍ରକାର ବେସାମରିକ
ଶ୍ରେଣୀ ଜାତୀୟ
ସ୍ଥାପିତ ୧୯୫୪
ଶେଷଥର ଦିଆଯାଇଛି ୨୦୦୮
ମୋଟ ପୁରସ୍କୃତ ୪୧
ଦାତା ଭାରତ ସରକାର
ବର୍ଣ୍ଣନା ଓସ୍ତ ପତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଚିତ୍ର ଓ ତା’ତଳକୁ ଦେବନାଗରୀ ଲିପିରେ ଭାରତରତ୍ନ ଲେଖାଯାଇଥାଏ ।
First Awardee(s) ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜଗୋପାଳାଚାରୀ, ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକୃଷ୍ଣନ, ସି. ଭି. ରମଣ
Last Awardee(s) ଭିମସେନ ଜୋଶୀ
ପୁରସ୍କାର କ୍ରମ
କିଛି ନାହିଁ ← ଭାରତ ରତ୍ନପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ


ଭାରତରତ୍ନ - ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ । ୧୯୫୪ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ପଦ୍ମଭୂଷଣ ଓ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ଉପାଧି ସହ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ଭାରତରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ୤ ଯେକୌଣସି ଜାତି, ବୃତ୍ତି (ଜୀବନ ସହ ଜଡ଼ିତ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହାନ ଅବଦାନ), ପାହ୍ୟା କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗର ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି । ଭାରତରତ୍ନ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ସୁପାରିଶ କରିଥାନ୍ତି ୤ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅତିବେଶିରେ ୩ଜଣଙ୍କୁ ଭାରତରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ୤ ସମ୍ମାନ ସ୍ଵରୂପ ଏକ ପ୍ରଶଂସାପତ୍ର ଏବଂ ପଦକ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ୤ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଜେ ଏହି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ଅଦ୍ୟାବଧି ୪୧ଜଣ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭାରତରତ୍ନ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇସାରିଛି ୤

୩୫ମିଲିମିଟର ବେଧ ବିଶିଷ୍ଟ ପତ୍ରଆକୃତି ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣପଦକଟିର ଗୋଟିଏ ପାଖ ଓସ୍ତପତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଚିତ୍ରଓ ତା’ତଳକୁ ଦେବନାଗରୀ ଲିପିରେ ଭାରତରତ୍ନ ଲେଖାଯାଇଥିଲା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ପାଖଟିରେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକ ଶୋଭା ପାଇଥାଏ ୤ ୫୧ ମିଲିମିଟର ଓସାର ବିଶିଷ୍ଟ ଧଳାଫିତାରେ ଏହାକୁ ମନୋନୀତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବେକରେ ଝୁଲାଇ ସମ୍ମାନିତ କରାଯିବାର ବିଧି ରହିଛି ୤ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ଏହାକୁ ଦିଆ ନ ଯିବାକୁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲେ ହେଁ ପରେ ଏଥିରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇ ମରଣୋତ୍ତର ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା ୤ ଭାରତର ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ କେବଳ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାକୁ ଲିଖିତ ନିୟମ ନ ଥିବାରୁ ଖାନ ଅବଦୁଲ ଗଫର ଖାଁ (୧୯୮୭), ମଦର ଟେରେସା (୧୯୮୦) ଏବଂ ନେଲସନ ମଣ୍ଡେଲା (୧୯୯୦) ଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି ୤ ୧୯୯୨ରେ ସୁଭାସ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କୁ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ଭାରତରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାକୁ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ପ୍ରାମାଣିକ ତଥ୍ୟ ନଥିବାରୁ ଏହି ଘୋଷଣାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନିଆଯାଇଥିଲା ୤ ସେହି ପରି ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଵାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ତଥା ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ଆବୁଲ କାଲାମ ଆଜାଦଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଭାରତରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ମନୋନିତ କରାଗଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ଭାରତରତ୍ନ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚୟନମଣ୍ଡଳୀରେ ସଦସ୍ୟ ଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ୤ ପରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ଏହି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ୤


ଭାରତ ରତ୍ନ ବିଜେତାଙ୍କ ତାଲିକା[ସମ୍ପାଦନା]

ବିଜେତାଙ୍କ ନାମ ଜୀବନ କାଳ କେଉଁ ବର୍ଷ ସୁଚନା
ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକୃଷ୍ଣନ ୧୮୮୮-୧୯୭୫ (୧୯୫୪) ଡଃ ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଉପ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତଥା ଦ୍ଵିତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜଗୋପାଳାଚାରୀ ୧୮୭୮-୧୯୭୨ (୧୯୫୪) ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ପ୍ରଥମ ତଥା ଶେଷ ଭାରତୀୟ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ପୂର୍ବତନ ରାଜ୍ୟପାଳ, ମାଡ୍ରାସର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
ସି. ଭି. ରମଣ ୧୮୮୮-୧୯୭୦ ୧୯୫୪ ଡକ୍ଟର ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଭେଙ୍କଟ ରମଣ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ବିଜୟୀ ବିଶିଷ୍ଟ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ, ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ସାଇନ୍ସ, ବାଙ୍ଗାଲୋର ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ୤
ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ୧୮୮୯-୧୯୬୪ ୧୯୫୫ ପଣ୍ଡିତ ଜହାହାରଲାଲ ନେହେରୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଭଗବାନ ଦାସ ୧୮୬୯-୧୯୫୮ ୧୯୫୫ ଡଃ ଭଗବାନ ଦାସ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ବେଦାନ୍ତବିତ୍
ମୋକ୍ଷଗୁଣ୍ଡମ୍‌ ବିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାୟା ୧୮୬୦-୧୯୬୨ ୧୯୫୫ ଶିକ୍ଷାବିତ, ଯନ୍ତ୍ରୀ
ଗୋବିନ୍ଦ ବଲ୍ଲଭ ପନ୍ଥ ୧୮୮୭-୧୯୬୧ ୧୯୫୮ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ
ଧଣ୍ଡୋ କେଶବ କାର୍ଭେ ୧୮୫୮-୧୯୬୨ ୧୯୫୮ ବିଧବା ବିବାହ ଓ ନାରୀ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗଠନମୂଳକ ତଥା ସଂସ୍କାରଧର୍ମୀ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା
ବିଧାନ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ ୧୮୮୨-୧୯୬୨ ୧୯୬୧ ଡାକ୍ତର ବିଧାନ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
ପୁରୁଷୋତ୍ତମଦାସ ଟଣ୍ଡନ ୧୮୮୨-୧୯୬୨ ୧୯୬୧ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ୧୮୮୪-୧୯୬୩ ୧୯୬୨ ଡକ୍ଟର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ନ୍ୟାସନାଲ କଲେଜ, ପାଟନା ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା
ଜାକିର ହୁସେନ ୧୮୯୭-୧୯୬୯ ୧୯୬୩ ଡକ୍ଟର ଜାକିର ହୁସେନ ଭାରତର ଦ୍ଵିତୀୟ ଉପ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତଥା ତୃତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଶିକ୍ଷାବିତ
ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ ବାମନ କାଣେ ୧୮୮୦-୧୯୨୭ ୧୯୬୩ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ, ସଂସ୍କୃତ ପଣ୍ଡିତ
ଲାଲ ବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ୧୯୦୪-୧୯୬୬ ୧୯୬୬-ମରଣୋତ୍ତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ଦ୍ଵିତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ୧୯୧୭-୧୯୮୪ ୧୯୭୧ ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ତଥା ପ୍ରଥମ ମହିଳା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଭି. ଭି. ଗିରି ୧୮୯୪-୧୯୮୦ ୧୯୭୫ ବରାହଗିରି ଭେଙ୍କଟ ଗିରି, ଭାରତର ତୃତୀୟ ଉପ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତଥା ଚତୁର୍ଥ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଶ୍ରମିକ ନେତା
କେ କାମରାଜ ୧୯୦୩-୧୯୭୫ ୧୯୭୬-ମରଣୋତ୍ତର କୁମାରସ୍ଵାମୀ କାମରାଜ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ମାଡ୍ରାସର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
ମଦର ଟେରେସା ୧୯୧୦-୧୯୯୭ ୧୯୮୦ ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ବିଜୟିନୀ
ବିନୋବା ଭାବେ ୧୮୯୫-୧୯୮୨ ୧୯୮୩-ମରଣୋତ୍ତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ, ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ପୁରଧା ତଥା ମାଗାସେସ୍‌ ପୁରସ୍କାର ବିଜୟୀ,
ଖାଁ ଅବଦୁଲ ଗଫର ଖାଁ ୧୮୯୦-୧୯୮୭ ୧୯୮୭ ସୀମାନ୍ତ ଗାନ୍ଧୀ ତଥା ଫକର-ଏ-ଆଫଗାନ, ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଏମ. ଜି. ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ ୧୯୧୭-୧୯୮୭ ୧୯୮୮-ମରଣୋତ୍ତର ମରାଥୁର ଗୋପାଳ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ, କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା ଓ ତାମିଲନାଡୁର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
ଭୀମରାଓ ରାମଜୀ ଆମ୍ବେଦକର ୧୮୯୧-୧୯୫୬ ୧୯୯୦-ମରଣୋତ୍ତର ବି. ଆର. ଆମ୍ବେଦକର ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଣେତା
ନେଲସନ ମଣ୍ଡେଲା [୧୯୧୮-] ୧୯୯୦ ଡଃ ନେଲସନ ମଣ୍ଡେଲା ଆଫ୍ରିକାର ଗାନ୍ଧୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ପ୍ରଥମ କୃଷ୍ଣକାୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ୧୯୪୪-୧୯୯୧ ୧୯୯୧-ମରଣୋତ୍ତର ଭାରତର ସପ୍ତମ ଓ ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ୧୮୭୫-୧୯୫୦ ୧୯୯୧-ମରଣୋତ୍ତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସ୍ଵରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ
ମୋରାରଜୀ ଦେଶାଇ ୧୮୯୬-୧୯୯୫ ୧୯୯୧ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ପଞ୍ଚମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଆବୁଲ କଲାମ ଆଜାଦ ୧୮୮୮-୧୯୫୮ ୧୯୯୨-ମରଣୋତ୍ତର ମୌଲାନା ଆବୁଲ କଲାମ ଆଜାଦ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ
ଜେ. ଆର. ଡି. ଟାଟା ୧୯୦୪-୧୯୯୩ ୧୯୯୨ ଜାହାଙ୍ଗିର ରତନଜୀ ଦାଦାଭାଇ ଟାଟା ଶିଳ୍ପପତି, ସମାଜସେବୀ
ସତ୍ୟଜିତ ରାୟ ୧୯୨୨-୧୯୯୨ ୧୯୯୨ ଓସ୍କାର ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ
ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ୧୯୮୭-୧୯୪୫ ୧୯୯୨ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟାହୃତ ହୋଇଥିଲା
ଏ.ପି.ଜେ. ଅବଦୁଲ କଲାମ [୧୯୩୧-] ୧୯୯୭ ଡଃ ଅବୁଲ ଫକୀର ଜୈନ୍ୟୁଲାବେଦ୍ଦିନ ଅବଦୁଲ କଲାମ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଜ୍ଞାନୀ, ଭାରତର ଏକାଦଶ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଗୁଲଜାରୀଲାଲ ନନ୍ଦା ୧୮୯୮-୧୯୯୮ ୧୯୯୭-ମରଣୋତ୍ତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତର ପୂର୍ବତନ କାମଚଳା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଅରୁଣା ଆସଫ ଅଲ୍ଲୀ ୧୯୦୮-୧୯୯୬ ୧୯୯୭-ମରଣୋତ୍ତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ (୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨)ର ଅଗ୍ରଣୀ ନାରୀନେତ୍ରୀ
ଏମ. ଏସ. ସୁବୁଲକ୍ଷ୍ମୀ ୧୯୧୬-୨୦୦୪ ୧୯୯୮ ମଦୁରାଇ ସାନମୁଗବଦିବୁ ସୁବୁଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ
ଚିଦାମ୍ବରମ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ୧୯୧୦-୨୦୦୦ ୧୯୯୮ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ପୂର୍ବତନ କେନ୍ଦ୍ର କୃଷିମନ୍ତ୍ରୀ, ସମାଜ ସେବୀ
ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ ୧୯୦୨-୧୯୭୯ ୧୯୯୯-ମରଣୋତ୍ତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ରବି ଶଙ୍କର ୧୯୨୦-୨୦୧୨ ୧୯୯୯ ପଣ୍ଡିତ ରବି ଶଙ୍କର ସିତାର ବାଦକ
ଅମର୍ତ୍ତ୍ୟ ସେନ [୧୯୩୩] ୧୯୯୯ ନୋବେଲ ଅର୍ଥନୀତି ପୁରସ୍କାର ବିଜୟୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ
ଗୋପୀନାଥ ବର୍ଦ୍ଦୋଳି ୧୮୯୦-୧୯୫୦ ୧୯୯୯-ମରଣୋତ୍ତର ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୋପୀନାଥ ବର୍ଦ୍ଦୋଳି ଆସାମର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
ଲତା ମଙ୍ଗେସକର [୧୯୨୯-] ୨୦୦୧ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ
ବିସ୍‌ମିଲ୍ଲା ଖାଁ ୧୯୧୬-୨୦୦୬ ୨୦୦୧ ଉସ୍ତାଦ ବିସ୍‌ମିଲ୍ଲା ଖାଁ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସେହନାଇ ବାଦକ
ଭିମସେନ ଜୋଶୀ ୧୯୨୨-୨୦୧୧ ୨୦୦୮ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାୟକ

ବାହାର ଲିଙ୍କ[ସମ୍ପାଦନା]