ଦଗ୍ଧ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Burn
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
Second-degree burn of the hand
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦ T20.T31.
ଆଇସିଡ଼ି- 940949
ରୋଗ ଡାଟାବେସ 1791
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ 000030
ଇ-ମେଡ଼ିସିନ article/1278244
MeSH D002056

ଦଗ୍ଧ ଏକ ପ୍ରକାର ଆଘାତ ଯାହା ଶରୀରର ଚର୍ମ ତଥା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତନ୍ତୁକୁ ଉତ୍ତାପ, ବିଦ୍ୟୁତ, ରାସାୟନିକ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଘର୍ଷଣରାଡିଏସନ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଚର୍ମର ଉପର ସ୍ତରର ଦଗ୍ଧକୁ ବାହ୍ୟ ବା ପ୍ରଥମ ଡିଗ୍ରି(ପରିମାଣ) ଚର୍ମ ଦଗ୍ଧ କୁହାଯାଏ । ଚର୍ମର ଅଳ୍ପ କିଛି ସ୍ତର ଆଘାତକୁ ଆଂଶିକ ବା ଦ୍ଵିତୀୟ ଡିଗ୍ରୀ ଓ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଚର୍ମ ଆଘାତକୁ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ବା ତୃତୀୟ ଡିଗ୍ରୀ ଚର୍ମ ଦଗ୍ଧ କହନ୍ତି । ଚର୍ମ ସହ ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ଥିବା ଚର୍ବି, ମାଂସ, ଅସ୍ଥି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତନ୍ତୁ ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ତାହାକୁ ଚତୁର୍ଥ ଡିଗ୍ରୀ ଦଗ୍ଧ କହନ୍ତି ।
ସାଂଘାତିକତା ଉପରେ ଏହାର ଚିକିତ୍ସା ନିର୍ଭର କରେ । କଷ୍ଟ ଲାଘବକାରୀ ଔଷଧ ଦ୍ଵାରା ବାହ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ଉପଚାର କରାଯାଇ ପାରେ । ସାଂଘାତିକ ହୋଇଥିଲେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଦଗ୍ଧ କେନ୍ଦ୍ରରେ(Burn Centre) ଅନେକ ଦିନ ଧରି ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଥଣ୍ଡା ଜଳ ଲଗେଇବା ଦ୍ଵାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଆଘାତ କମ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ସମୟ ଥଣ୍ଡା କଲେ ଶରୀର ଉତ୍ତାପ କମିଯାଏ । ଆଂଶିକ ଦଗ୍ଧକୁ ସାବୁନ ପାଣିରେ ପରିସ୍କାର କରି ବ୍ୟଣ୍ଡେଜ କରାଯାଏ । ଦଗ୍ଧ ଫୋଟକାକୁ କିଛି ଚିକିତ୍ସା ନ କରି ସେମିତି ଛାଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ ।
ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଚର୍ମ ଦଗ୍ଧକୁ ଚର୍ମ ଗ୍ରାଫ୍ଟ(Skin graft) ଦ୍ଵାରା ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଅତ୍ୟଧିକ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ଶିରାରେ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦିଆଯାଏ କାରଣ ଦଗ୍ଧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଦାହ ଦ୍ଵାରା ଶରିରର ଜଳୀୟ ଅଂଶ କ୍ଷୟ ହୁଏ । ସଂକ୍ରମଣ ଦ୍ଵାରା ଦଗ୍ଧ ଚିକିତ୍ସା ଅଧିକ କଷ୍ଟ ସାଧ୍ୟ ହୁଏ ।
ବିରାଟ ଦଗ୍ଧ ପ୍ରାଣ ନାଶକ ହୋଇପାରେ । ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ୧୯୬୦ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦ୍ଵାରା ଚିକିତ୍ସା ଫଳରେ ଅନେକ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି । ପୃଥିବୀରେ ୧୧ ନିୟୁତ ଲୋକ ଦଗ୍ଧ ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ଆସନ୍ତି ଓ ୩୦୦,୦୦୦ ରୋଗୀ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି । ଆମେରିକାରେ ଆଡମିସନ ହୋଇଥିବା ଦଗ୍ଧ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୪% ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି । ଦୀର୍ଘ କାଳ ଫଳାଫଳ ଦଗ୍ଧର ଆକାର ଓ ରୋଗୀର ବୟସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]