କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ଭୁବନେଶ୍ଵରର ବଇତାଳ ମନ୍ଦିରରେ ଅଳସ୍ୟକନ୍ୟାର ମୂର୍ତ୍ତି

କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା ଅଧୁନାତନ ଓଡ଼ିଶାଆନ୍ଧ୍ରର ଉତ୍ତରରେ ବ୍ୟାପିଥିବା କଳିଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ପୁରାତନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା । ଏହି ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାରେ ନିର୍ମିତ ଦେଉଳ ମୁଖ୍ୟତ ରେଖା, ପିଢା ଓ ଖାକରା ବା ବଇତାଳ ଶୈଳୀର ହୋଇଥାଏ । ରେଖା ଓ ପିଢା ଶୈଳୀର ମନ୍ଦିର ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଖାକରା ବା ବଇତାଳ ଶୈଳୀର ମନ୍ଦିର ଚାମୁଣ୍ଡା, ଭୈରବୀଦୁର୍ଗା ଉପାସନା ପୀଠ ହୋଇଥାଏ । ରେଖା ଓ ଖାକରା ଦେଉଳ ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ଉପାସନା ସ୍ଥଳ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପିଢା ଦେଉଳ ନାଟ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ନୈବେଦ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଗଢ଼ାହୋଇଥାଏ ।

କଳିଙ୍ଗରେ ପୁରାତନ ଶାକ୍ତ, ଶୈବ, ତାନ୍ତ୍ରିକ ବୈଷ୍ଣବ, ସୌର ଉପାସନା କାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ମୂର୍ତ୍ତିକଳା ପୌରାଣିକ ଯୁଗରେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା । ସାଧାରଣ କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା ଏହି ମତେ ବିଭକ୍ତ:

ଗଠନ ବା ସ୍ଥାପତ୍ୟ[ସମ୍ପାଦନା]

ମୂର୍ତ୍ତିକଳା[ସମ୍ପାଦନା]

ଇତିହାସ[ସମ୍ପାଦନା]

ପରମ୍ପରା[ସମ୍ପାଦନା]

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ[ସମ୍ପାଦନା]

ଟୀକା[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]